|
Diz kireçlenmesi tedavisinde rejeneratif tıp alanındaki araştırmalar dikkat çekmeye devam ediyor. 2020 yılında yayımlanan bilimsel bir araştırmada, hastaların kendi yağ dokularından elde edilen ve özel bir işlemle saflaştırılan dokunun diz eklemine uygulanmasının ağrı ve hareket kabiliyeti üzerindeki etkileri incelendi. 92 hastanın katıldığı araştırmada, bir yıllık takip süresince olumlu klinik sonuçlar elde edildi.

Diz kireçlenmesi, tıp literatüründeki adıyla osteoartrit, eklem kıkırdağının zaman içerisinde aşınması ve eklem yapısının bozulmasıyla ortaya çıkan önemli sağlık sorunlarından biri olarak biliniyor. Hastalık; ağrı, hareket kısıtlılığı, merdiven çıkmada güçlük ve günlük aktivitelerde zorlanma gibi şikâyetlere neden olabiliyor.
Özellikle hastalığın erken ve orta evrelerinde ameliyatsız tedavi seçeneklerine yönelik araştırmalar giderek önem kazanırken, rejeneratif tıp alanındaki gelişmeler de ortopedi dünyasının gündeminde yer alıyor.

Yağ dokusundan elde edilen hücrelerin eklem sağlığı üzerindeki etkileri araştırılıyor
Gianluca Castellarin, Salvatore Mosca, Giovanni Micera ve Antonio Moroni tarafından gerçekleştirilen ve 2020 yılında Minerva Ortopedica e Traumatologica dergisinde yayımlanan “Purified Autologous Adipose Tissue for Knee Osteoarthritis Treatment” başlıklı araştırmada, kişinin kendi yağ dokusundan elde edilen materyalin diz kireçlenmesi tedavisindeki potansiyeli değerlendirildi.
Araştırmada, özellikle erken ve orta evre diz osteoartriti bulunan hastalarda, yağ dokusunun özel bir tıbbi cihaz yardımıyla işlenerek eklem içine uygulanmasının klinik sonuçları incelendi.
Çalışmanın temel amacı, hastanın kendi vücudundan elde edilen yağ dokusunun eklem ağrısını azaltma ve fonksiyonel iyileşmeyi destekleme konusundaki etkilerini ortaya koymaktı.

92 hasta üzerinde bir yıllık takip gerçekleştirildi
2017-2018 yılları arasında yürütülen araştırmaya diz osteoartriti bulunan toplam 92 hasta dahil edildi. Hastaların yaşları 18 ile 65 arasında değişirken, araştırmaya özellikle diz kireçlenmesinin ikinci ve üçüncü evresindeki kişiler alındı.
Uygulama kapsamında hastaların karın bölgesindeki deri altı yağ dokusundan küçük çaplı liposuction işlemiyle örnek alındı. Elde edilen yağ dokusu, Lipocell adı verilen özel bir tıbbi cihaz aracılığıyla yıkama ve saflaştırma işleminden geçirildi.
Bu işlem sonucunda hastanın kendi yağ dokusundan elde edilen ve rejeneratif hücreler bakımından zengin bileşenler içeren doku materyali hazırlandı.
Hazırlanan materyal daha sonra diz eklemi içerisine enjekte edildi.

Bir yıl boyunca ağrı ve hareket kabiliyetindeki değişim incelendi
Araştırmada hastaların tedavi öncesindeki ve sonrasındaki durumları VAS ve WOMAC adı verilen klinik değerlendirme ölçekleriyle takip edildi.
VAS ölçeği ağrı şiddetini, WOMAC ölçeği ise ağrı, eklem sertliği ve fiziksel fonksiyonları değerlendirmek amacıyla kullanıldı.
Araştırmanın sonuçlarına göre hastaların ağrı seviyelerinde uygulamadan sonraki ilk ayda belirgin bir düşüş görüldü. Tedavi öncesinde 5,7 puan olan ortalama VAS ağrı skoru, birinci ayda 3,1 puana, 12. ayda ise 1,7 puana geriledi.
Hastaların fonksiyonel durumlarını değerlendiren WOMAC skorunda da iyileşme kaydedildi. Tedavi öncesinde 61,5 puan olan ortalama skor, birinci ayda 79,5 puana yükseldi. Takip sürecinde üçüncü ayda 89,9, altıncı ayda 85,8 ve 12. ayda 84 puan olarak ölçüldü.
Araştırmaya katılan 92 hastanın 79'u, uygulama sonrasında ağrı azalması ve hareket kabiliyetindeki gelişme açısından memnuniyet bildirdi.

MR görüntülemelerinde dikkat çeken bulgular
Araştırmanın önemli bölümlerinden biri de tedavi sonrasında gerçekleştirilen manyetik rezonans (MR) incelemeleri oldu.
Hastaların 10'u, uygulamadan altı ay sonra MR görüntülemesiyle değerlendirildi. İncelemelerde sekiz hastada eklem çevresindeki kemik altı ödemin belirgin şekilde azaldığı veya tamamen kaybolduğu gözlemlendi.
Ayrıca bir hastada kıkırdak lezyonunun boyutunda azalma tespit edildi.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların yağ dokusundan hazırlanan materyalin eklem ortamı üzerindeki olası olumlu etkilerine işaret ettiğini belirtti. Bununla birlikte MR sonuçlarının sınırlı sayıda hastada değerlendirilmiş olması, bulguların dikkatli yorumlanmasını gerektiriyor.

Yağ dokusunun rejeneratif tıptaki potansiyeli
Yağ dokusu, mezenkimal kök hücreler bakımından önemli kaynaklardan biri olarak kabul ediliyor. Bu hücreler, yalnızca farklı hücre türlerine dönüşebilme potansiyelleriyle değil, aynı zamanda çevre dokularla iletişim kuran biyolojik moleküller salgılayabilmeleriyle de bilimsel araştırmalara konu oluyor.
Araştırmacılar, yağ dokusundan elde edilen materyalin eklem içerisindeki inflamatuvar süreçlerin düzenlenmesine, hücresel iletişimin desteklenmesine ve eklem ortamının iyileştirilmesine katkıda bulunabileceğini değerlendiriyor.
Çalışmada ayrıca yağ dokusunun fiziksel özelliklerinin eklem yüzeyleri üzerindeki mekanik yükün azaltılmasına yardımcı olabileceği ihtimali de tartışılıyor.

Op. Dr. Ahmet Özyazgan ve ortopedide rejeneratif tıp araştırmaları
Ortopedi ve Travmatoloji alanında diz kireçlenmesi, kıkırdak hasarı ve eklem rahatsızlıkları önemli çalışma başlıkları arasında bulunuyor. Op. Dr. Ahmet Özyazgan gibi ortopedi alanında görev yapan hekimler açısından da rejeneratif tıp alanındaki bilimsel gelişmeler, güncel araştırma konuları arasında yer alıyor.
Özellikle hastanın kendi dokularından yararlanılarak geliştirilen uygulamalar, cerrahi dışı veya cerrahiye alternatif olabilecek yaklaşımların araştırılması bakımından dikkat çekiyor.
Ancak bu yöntemlerin hangi hastalarda, hangi hastalık evresinde ve hangi koşullarda kullanılabileceğinin belirlenmesi için daha kapsamlı bilimsel verilere ihtiyaç duyuluyor.

Araştırmanın sonuçları umut verici ancak kesin tedavi kanıtı değil
Castellarin ve çalışma arkadaşlarının araştırması, hastanın kendi yağ dokusundan elde edilen ve saflaştırılan materyalin diz osteoartritinde ağrı ve fonksiyonel durum üzerinde olumlu sonuçlarla ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.
Bununla birlikte araştırmanın kontrol grubu bulunmaması, MR değerlendirmelerinin yalnızca 10 hasta üzerinde yapılması ve rehabilitasyon programlarının standartlaştırılmasına ilişkin sınırlılıklar, sonuçların değerlendirilmesinde önem taşıyor.
Ayrıca elde edilen bulgular, hasarlı kıkırdağın tamamen yenilendiğini veya hastalığın ortadan kaldırıldığını göstermiyor. Yöntemin uzun dönem etkinliğinin ve diğer tedaviler karşısındaki yerinin belirlenmesi için daha geniş kapsamlı, kontrollü klinik araştırmalar gerekiyor.

Sonuç olarak, hastanın kendi yağ dokusundan elde edilen rejeneratif materyaller, diz kireçlenmesi tedavisinde araştırılmaya devam eden yenilikçi yaklaşımlar arasında bulunuyor. Özellikle ağrının azaltılması ve eklem fonksiyonlarının desteklenmesi konusundaki bilimsel veriler, rejeneratif tıbbın ortopedi alanındaki geleceği açısından dikkat çekici bir araştırma zemini oluşturuyor.
Castellarin G, Mosca S, Micera G, Moroni A.
Purified Autologous Adipose Tissue for Knee Osteoarthritis Treatment.
Minerva Ortopedica e Traumatologica, 2020; 71(3): 93-97.
DOI: 10.23736/S0394-3410.20.03976-4